Samenwerken aan valpreventie in Venlo: win-win voor ouderen, sportondernemers en gemeente

In de gemeente Venlo is een nieuwe samenwerking ontstaan tussen sportondernemers en de gemeente om 65-plussers in beweging te krijgen én vallen te voorkomen. Waar valpreventie traditioneel vooral door fysiotherapeuten wordt aangeboden, spelen sportondernemers nu een belangrijke rol in het versterken van balans, kracht en zelfvertrouwen van ouderen. Daarmee ontstaat een doorlopende aanpak van preventie tot zorg, met maatschappelijke én lokale impact.

De start van een waardevolle samenwerking

De samenwerking begon kort nadat lokale sportondernemers elkaar opzochten en samen een zogeheten POS-kantoor vormden, een lokaal netwerk van ondernemende sportaanbieders. Bas Hein, eigenaar van sportcentrum Body & Beats, vertelt: “Het POS-kantoor moet nog officieel opgericht worden, maar we hebben in de tussentijd niet stilgezeten. We zijn meteen in gesprek gegaan met de gemeente over wat we voor elkaar kunnen betekenen. Toen kwam valpreventie ter sprake.”

Vanuit de gemeente leefde de wens om het bestaande valpreventie-aanbod aan te vullen. Imke Bourgonje-Buskens, sportconsulent bij de gemeente Venlo, licht toe: “We bieden al interventies aan voor 65-plussers met een matig of hoog valrisico. Maar de groep met een laag risico valt daarbuiten, terwijl ook zij gebaat zijn bij (meer) beweging, en dan met name ter preventie. Zij vallen eigenlijk onder het reguliere sportaanbod, maar daar komen ze vaak toch niet terecht. Wij wilden die stap verkleinen. Samen met de sportondernemers zagen we hier een mooie kans.”

Zo ontstond een drietrapsaanpak:

Preventief beweegaanbod bij sportondernemers voor vitale ouderen met een laag risico op vallen.
De ‘In balans’ training via fysiotherapeuten voor ouderen met een matig risico op vallen.
De ‘Vallen: verleden tijd’ interventie via fysiotherapeuten voor ouderen die slecht ter been zijn met een hoog risico op vallen.

Het preventieve beweegaanbod is nu nog een pilot en wordt deels gefinancierd door de gemeente. Van de €199 voor 12 weken betalen deelnemers zelf maar €49; de rest komt uit het Leefstijlakkoord en het valpreventiebudget. Imke: “Met deze pilot kunnen we bewijzen dat het werkt. Daarna zoeken we naar een structurele inrichting.”

Van uitnodiging naar deelname

De gemeente nodigde 65-plussers per wijk uit voor een informatiebijeenkomst. In de wijk waar het sportcentrum van Bas zich bevindt, verstuurde de gemeente één brief naar 500 ouderen waarvan er 30 naar de bijeenkomst kwamen. Tijdens de bijeenkomst hebben zowel de fysiotherapeut als de sportondernemer hun valpreventie-aanbod gepresenteerd zodat de geïnteresseerden kunnen kiezen wat bij hen past. Van de aanwezigen koos 80% ervoor om daadwerkelijk iets te gaan doen. Acht deelnemers kozen voor valpreventie bij de fysiotherapeut en zestien deelnemers startten bij de sportondernemer.

Vervolgens vindt vooraf eerst een persoonlijke intake en een testmoment plaats. Bas: “We spreken deelnemers eerst één-op-één. We stellen vragen als: hoe ziet uw valverleden eruit in de afgelopen 12 maanden? Daarna doen we nog twee functionele testen. Aan de hand van tabellen uit de fysiowereld kunnen we zien hoe iemand scoort. Scoort iemand te laag, dan verwijzen we alsnog door naar de valpreventie-interventie. Zo zorgen we ervoor dat het aanbod ook daadwerkelijk bij hun behoefte past.”

Het programma in de praktijk

Dan is het tijd voor het echte werk. De training bij de ondernemer duurt 45 minuten en combineert een warming-up, balans- en coördinatieoefeningen, krachttraining en een cooling-down. Uiteraard wordt er afgesloten met een gezellig kopje koffie.

Hoewel de pilot nog loopt, zijn de eerste signalen positief. Bas: “Dit zijn mensen die eerder niet naar de sportschool kwamen, maar nu wel. Oudere mensen hebben vaak een negatief beeld van een sportschool. Dat is veranderd. Ook is het een sociale bezigheid met andere mensen van dezelfde leeftijd.”

Ook kijkt de gemeente al vooruit. Imke: “Het zou mooi zijn als deelnemers uit de ‘In balans’ training van 5 weken ook vervolgens doorstromen naar de sportondernemers, zodat ze structureel blijven bewegen.”

De samenwerking smaakt naar meer

Beide partijen ervaren de samenwerking als kansrijk. Bas: “De gemeente Venlo zet sterk in op gezondheid en beweging. Het contact is goed en het team is enorm gemotiveerd.” Imke: “Ondernemers schakelen snel. Dit project smaakt zeker naar meer, ook voor andere doelgroepen zoals jeugd. Hoe beter de samenwerking, hoe makkelijker het ook wordt.”

Deze aanpak wordt ook al gehanteerd in de wijk Venlo-Zuid. Daar werkt de gemeente samen met Personal Fitness Nederland. De aanpak wordt inmiddels gekoppeld aan bredere vitaliteitsbijeenkomsten binnen de gemeente. Het is de bedoeling dat dit in 4 wijken wordt toegepast.

Imke:“Deze samenwerking is een win-win-win: ouderen blijven fitter, kunnen langer zelfstandig thuis blijven wonen en gaan eenzaamheid tegen. Ondernemers worden structureel onderdeel van de lokale aanpak en creëren hierdoor nieuwe samenwerkingen en projecten. En de gemeente bereikt haar doelen: zoveel mogelijk inwoners in beweging brengen en effectieve preventie.

Wat kunnen anderen hiervan leren?

De Venlose aanpak laat zien hoe gemeenten en sportondernemers samen maatschappelijke impact kunnen realiseren. Een aantal belangrijke lessen: