NSP-winnaar bouwt brug tussen GGZ en sport in Deventer

Bewegen heeft een positief effect op de mentale gezondheid. Maar voor mensen met mentale klachten is sporten juist vaak een van de eerste dingen die wegvalt. Met steun van de Nationale Sportinnovator Prijs (NSP) wil Lieke Smale van Your Gym Deventer daar verandering in brengen door een duurzame samenwerking te creëren tussen zorgorganisaties en sportaanbieders. Samen met zorgorganisatie Tactus en Sportbedrijf Deventer deed Lieke een succesvolle aanvraag. Nu werken zij aan een beweegreis die mensen met mentale klachten begeleidt van zorg naar duurzaam beweeggedrag.

Sport als middel

Lieke werkt als sociaal werker en zet zich in voor mensen met mentale klachten. Ze zag hoeveel impact bewegen kan hebben op het welzijn van mensen. “Vanuit mijn ervaring in het sociaal domein ben ik toen in 2023 Your Gym Deventer begonnen. Your Gym helpt met het wegnemen van zoveel mogelijk drempels, voor mensen met mentale klachten, om te gaan sporten en bewegen. Zo kom ik aan huis zodat mensen niet naar buiten hoeven, en ik heb kennis en aandacht voor hun psychische klachten.” 

Tegelijkertijd merkte ze dat er een belangrijk probleem bleef bestaan. “Als mensen al niet meer kunnen werken of deelnemen aan activiteiten, zijn de financiële mogelijkheden vaak beperkt. Daardoor wordt sporten niet vanzelfsprekend. Ik ben daarom altijd blijven zoeken naar een manier om bewegen zo laagdrempelig mogelijk te maken.” 

Drempels om te bewegen

Volgens Lieke zijn er verschillende redenen waarom mensen met mentale klachten minder bewegen. “Voor veel mensen is de stap naar een sportgroep groot. Sociale angst, schaamte of simpelweg niet weten wat ze kunnen verwachten, zorgen ervoor dat ze thuisblijven.” Daarnaast ziet ze dat bewegen vaak als eerste van de agenda verdwijnt wanneer iemand niet goed in zijn vel zit. “Het is eigenlijk een heel menselijke reflex. Op het moment dat het moeilijk gaat, stoppen mensen vaak eerst met sporten. Terwijl bewegen dan juist kan helpen.” 

Ook binnen de zorg liggen uitdagingen. Zorgprofessionals erkennen het belang van bewegen, maar hebben niet altijd de tijd of de kennis om mensen actief naar passend sportaanbod te begeleiden. “Daarom is een traject naar duurzaam beweeggedrag zo belangrijk. Door mensen weer te laten bewegen, ervaren zij wat beweging met hen doet,” aldus Lieke. 

Een complete beweegreis van zorg naar sport

Met het NSP-project willen de betrokken organisaties die beweegreis compleet maken. Het doel is om een structurele samenwerking op te bouwen waarin zorgorganisaties mensen actief kunnen doorverwijzen naar passend beweegaanbod. “Wat we nu vaak zien, is dat zorgorganisaties niet precies weten waar ze iemand naartoe kunnen verwijzen. Daarom investeren we veel tijd in het opbouwen van die samenwerking.” 

Lieke sluit de komende periode aan bij overleggen van de betrokken zorgorganisaties om kennis te delen en de werkwijze gezamenlijk vorm te geven. Vanaf september starten de eerste deelnemers met een begeleid beweegtraject van acht weken. In een jaar kunnen zo’n 30 deelnemers meedoen. 

Een-op-een begeleiding en maatwerk

Iedere deelnemer start eerst met een uitgebreide intake. “We kijken naar eerdere ervaringen met bewegen, wat iemand heeft geholpen en wat iemand nu graag wil bereiken. Op basis daarvan maken we een persoonlijk programma.” 

Er bestaat al groepsaanbod voor de doelgroep, maar er zijn ook mensen die dat nog niet aan kunnen of durven. Lieke biedt daarom één op één beweegtrajecten om mensen het bewegen weer op een laagdrempelige manier te laten ervaren. 

De trainingen zijn gericht op zowel fysieke als mentale gezondheid. Daarbij wordt ook gebruikgemaakt van oefeningen die verschillende hersengebieden stimuleren en bijdragen aan bijvoorbeeld geheugen, concentratie en balans. “Uiteindelijk willen we mensen helpen om meer structuur te ervaren en weer uit hun hoofd en in hun lichaam te komen.” 

Gedurende het traject wordt niet alleen gekeken naar de trainingen zelf, maar ook naar het effect ervan op het dagelijks leven. “We vragen steeds: je hebt gesport, hoe ging het daarna? Hoe verliep je week? Wat heeft het je gebracht?” 

Doorstroming naar duurzaam beweeggedrag

Een belangrijk onderdeel van het project is ook de begeleiding na afloop van het traject. Wanneer deelnemers nog niet weten welke vorm van bewegen bij hen past, wordt de beweegmakelaar van Sportbedrijf Deventer betrokken. “Dan kijken ze samen naar het aanbod in Deventer. Waar voelt iemand zich prettig? Wat past bij die persoon? Het doel is dat mensen duurzaam blijven bewegen.” 

Die samenwerking tussen sport, zorg en de beweegmakelaar maakt het project volgens Lieke uniek. “De volledige beweegreis zit erin. Van signalering binnen de zorg tot deelname aan sport in de wijk. Door die partijen structureel met elkaar te verbinden, kunnen we veel meer mensen bereiken.” 

Op weg naar duurzame samenwerking

Voor Lieke ligt de grootste winst niet alleen bij de deelnemers, maar ook bij de samenwerking tussen de betrokken organisaties. Want de ambitie is om de werkwijze uiteindelijk vast onderdeel te maken van de behandeling en begeleiding van mensen met mentale klachten. “Het mooiste zou zijn als dit over een paar jaar heel normaal is. Dat bewegen standaard wordt meegenomen in de behandelplanning en dat de verbinding tussen zorg en sport vanzelfsprekend is.”