Kan klimmen bijdragen aan herstel na niet-aangeboren hersenletsel? Deze NSP-winnaars onderzoeken het

Voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel (NAH) is passend sportaanbod vaak schaars. Terwijl juist bewegen kan bijdragen aan herstel, zelfvertrouwen en kwaliteit van leven. Met het project Klimkracht slaan Neoliet Tilburg en Sport- en Zorgatelier WYzorg daarom de handen ineen. Met steun van de Nationale Sportinnovator Prijs (NSP) ontwikkelen zij een speciaal klimprogramma waarin sport en zorg nauw samenwerken. Het doel? Mensen met NAH laten ervaren wat klimmen voor hen kan betekenen én onderzoeken hoe deze vorm van bewegen structureel onderdeel kan worden van het zorgaanbod.

Van klimsport naar maatschappelijke impact

Neoliet bestaat inmiddels bijna 35 jaar en groeide uit van de eerste moderne klimhal van Nederland tot een organisatie met achttien klim- en bouldervestigingen in Nederland en Duitsland. Nienke Swart, eigenaresse van Neoliet, vertelt: “Vanaf het begin draaide het bij Neoliet om passie voor de klimsport. Maar naarmate onze sport groeide, groeide ook onze betrokkenheid bij maatschappelijke uitdagingen.”

Want waar Neoliet zich jarenlang vooral richtte op jeugd, wedstrijden en talentontwikkeling, ontstond de afgelopen jaren een nieuwe doelgroep, zo vertelt Nienke: “Onze eerste klanten worden ouder. Sommigen kregen te maken met aandoeningen zoals Parkinson of MS, maar wilden wel blijven klimmen. Daardoor gingen wij nadenken: hoe kunnen we ook voor deze mensen passend sportaanbod ontwikkelen?” Dat leidde eerder al tot speciale klimgroepen voor mensen met Parkinson en MS. Nu zetten Neoliet en WYzorg een volgende stap met een programma voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel (NAH).

Waarom juist klimmen?

Volgens Nienke onderscheidt klimmen zich van veel andere sporten. “Bij veel sporten maak je steeds dezelfde beweging. Bij klimmen is iedere route anders. Je bent continu aan het nadenken: waar zet ik mijn voet, welke hand gebruik ik, hoe draai ik mijn heupen? Je traint tegelijkertijd je lichaam én je brein.”

Juist die combinatie maakt de sport interessant voor mensen met neurologische aandoeningen. “Uit onderzoek van de Universiteit van Wenen weten we dat klimmen voor mensen met Parkinson onder andere een positief effect heeft op hun houding en balans. We zijn heel benieuwd of we vergelijkbare effecten ook zien bij mensen met niet-aangeboren hersenletsel.” De initiatiefnemers hopen niet alleen deelnemers te helpen, maar ook meer inzicht te krijgen in de rol die sport kan spelen binnen de zorg en in het bijzonder bij revalidatie.

Sport als aanvulling op de zorg

Sport krijgt namelijk nog te weinig aandacht binnen de zorg, aldus Nienke: “Sport speelt nu vaak nog een hele kleine rol in het zorgtraject. Terwijl bewegen niet alleen fysieke voordelen heeft, maar ook sociale en mentale gezondheidswinst oplevert.” Met Klimkracht willen zij laten zien dat sport veel meer kan zijn dan een leuke vrijetijdsbesteding. “Wij hopen dat sport in de toekomst vaker wordt gezien als een waardevolle aanvulling op de revalidatie of zelfs als een interventie die mensen helpt om zo fit mogelijk te blijven.”

Samen leren wat werkt

Na de zomer start een eerste pilot. Deelnemers maken eerst vrijblijvend kennis met klimmen tijdens een gratis introductieles. Bevalt dat, dan volgt een proeftraject van vijf weken. Tijdens deze pilot werken kliminstructeurs van Neoliet nauw samen met fysiotherapeuten en zorgprofessionals van WYzorg, en en met maatschappelijke- en kennispartners (Hersenstichting, SSNB en beweegwetenschappers). “We kijken samen welke aanpassingen nodig zijn. Misschien werken grotere grepen beter, of moeten routes anders worden opgebouwd. Ook onderzoeken we hoe we de deelnemers het beste kunnen begeleiden.”

De trainingen vinden plaats in een rustige, prikkelarme omgeving, zodat deelnemers zich volledig kunnen richten op het klimmen. “We willen een veilige omgeving creëren waarin iedereen op zijn of haar eigen niveau kan meedoen.”

Bouwen aan duurzaam aanbod

Het project draait niet alleen om de pilot, maar ook om de toekomst. De initiatiefnemers willen een model ontwikkelen waarmee het aanbod ook na afloop van de subsidie kan blijven bestaan. “We willen stap voor stap ontdekken wat nodig is om dit duurzaam neer te zetten. Dat betekent samenwerken met de zorg, kijken naar een passend financieringsmodel én onderzoeken hoe we meer mensen kunnen bereiken.”

Daarnaast worden de effecten van het programma zorgvuldig gevolgd. “We gaan deelnemers over langere tijd volgen met vragenlijsten. Zo krijgen we beter inzicht in de fysieke, mentale en cognitieve effecten van klimmen én kunnen we bepalen voor welke doelgroep deze aanpak het meest geschikt is.”

Meer dan een sport

Uiteindelijk hopen Neoliet en WYzorg niet alleen nieuw sportaanbod te ontwikkelen, maar ook een bredere beweging op gang te brengen. “Voor mensen met NAH is passend sportaanbod lang niet altijd vanzelfsprekend. Wij willen laten zien dat juist deze doelgroep veel gezondheidswinst kan behalen met sport. Mensen hebben daar recht op.”

Met Klimkracht zetten de partners een eerste stap naar een toekomst waarin sport en zorg elkaar nog beter weten te vinden en bewegen een vanzelfsprekend onderdeel wordt van herstel en gezondheid.