De maatschappelijke waarde van sport: hoe helpt de SROI jou als sportondernemer?
Sport en bewegen leveren veel op. Voor de mensen die sporten, en daarmee ook voor de samenleving als geheel. Denk aan een betere gezondheid, minder zorgkosten en minder ziekteverzuim. Maar hoe maak je die maatschappelijke opbrengsten zichtbaar? En hoe kun je die kennis als sportondernemer gebruiken in gesprekken met gemeenten, bedrijven of andere samenwerkingspartners?
De Social Return on Investment (SROI) van sport en bewegen brengt de maatschappelijke kosten en opbrengsten in beeld. In een interview vertelt Femke van der Pal, specialist sociaaleconomische waarde bij Kenniscentrum Sport & Bewegen, wat de SROI precies laat zien en vooral: wat jij er als ondernemende sportaanbieder mee kunt.
Wat is de SROI van sport en bewegen precies, en waarom is deze belangrijk voor de sportsector?
“De SROI van sport en bewegen laat zien hoe de maatschappelijke opbrengsten zich verhouden tot de kosten. Het is als het ware een foto van de kosten en baten van sport en bewegen in één jaar.
Op dit moment is het SROI-cijfer 2,5. Dat betekent dat de maatschappelijke opbrengsten van sport en bewegen in Nederland 2,5 keer zo hoog zijn als de kosten. Er is dus veel reden om te investeren in sport en bewegen: wat we erin stoppen, levert de samenleving meer op. Die opbrengsten zijn bijvoorbeeld een betere gezondheid, een hogere levensverwachting, lagere zorgkosten en minder ziekteverzuim op de arbeidsmarkt.
Let op: het gaat hier om de SROI van sport en bewegen. Dit is iets anders dan de SROI-regeling die gemeenten kunnen gebruiken bij aanbestedingen om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan werk te helpen.”
Welke maatschappelijke opbrengsten van sport worden vaak onderschat?
“De grootste opbrengsten komen uiteindelijk terecht bij de inwoners zelf. Een belangrijk voorbeeld is de kwaliteit van leven. In de SROI wordt daar ook een geldwaarde aan gekoppeld. Die waarde geeft aan wat we er als samenleving voor over hebben als iemand een jaar langer in goede gezondheid leeft. Dat bedrag komt natuurlijk niet letterlijk bij iemand op de rekening terecht. Het maakt wel zichtbaar hoe waardevol het is als mensen gezond blijven en langer in goede gezondheid leven.”
Waarom zouden ondernemende sportaanbieders zich moeten verdiepen in de SROI?
“Als je weet wat sport en bewegen opleveren, kun je beter laten zien welke waarde jouw aanbod heeft. Dat helpt om kansen voor samenwerking te herkennen en om het gesprek aan te gaan met mogelijke financiers en samenwerkingspartners. Sport en bewegen kunnen bijvoorbeeld bijdragen aan minder ziekteverzuim en een hogere arbeidsproductiviteit, doordat mensen gezonder zijn en minder vaak ziek thuiszitten. Dat biedt kansen om samen te werken met bedrijven, bijvoorbeeld door bedrijfsabonnementen bij sportaanbieders aan te bieden.
De landelijke SROI-infographic kan helpen om zo’n gesprek te voeren. De SROI maakt je bewust van de maatschappelijke waarde die je toevoegt wanneer je mensen met jouw aanbod (structureel) aan het sporten en bewegen krijgt.
De lokale SROI- infographic laat aan de hand van verschillende cijfers over sport, bewegen en gezondheid zien hoe jouw gemeente ervoor staat ten opzichte van het landelijke gemiddelde.”
Hoe helpt kennis over de maatschappelijke waarde van sport in gesprekken met gemeenten en andere partijen
“Het is goed om te kijken naar de doelen die een gemeente in haar beleid heeft vastgelegd. Waar wil de gemeente aan werken en hoe kan jouw sportaanbod daaraan bijdragen? Kennis over de effecten van sport en bewegen, de SROI en de bijdrage aan brede welvaart kan helpen om dat duidelijk te onderbouwen. De SROI laat bijvoorbeeld zien dat sport en bewegen bijdragen aan een gezondere samenleving. Als een gemeente subsidie beschikbaar stelt om de gezondheid van inwoners te verbeteren, kun je met die kennis uitleggen waarom jouw aanbod daaraan bijdraagt en mogelijk voor subsidie in aanmerking komt.
Stel bijvoorbeeld dat er in jouw gemeente relatief veel valincidenten zijn onder ouderen. Misschien bied jij als sportondernemer al beweegprogramma’s voor deze doelgroep aan. Door de lokale cijfers te combineren met kennis over de effecten van sport en bewegen, kun je goed onderbouwen hoe jouw aanbod kan bijdragen aan het aanpakken van dit vraagstuk. Zo voer je een gesprek dat aansluit bij de behoeften en doelen van de gemeente.”
Waarom kijken gemeenten steeds vaker naar maatschappelijke impact
“Veel gemeenten staan voor bezuinigingen en moeten keuzes maken. Ze kijken daarom steeds kritischer naar wat investeringen opleveren en welke aanpak de meeste maatschappelijke impact heeft. Een goede onderbouwing wordt daardoor steeds belangrijker. Het is niet genoeg om alleen te laten zien welk sportaanbod je hebt. Je wilt ook duidelijk maken wat dat aanbod bijdraagt aan de inwoners en de gemeente.”
Welke kansen zijn er voor een betere samenwerking tussen gemeenten en ondernemende sportaanbieders
“In steeds meer gemeenten werken gemeenten en ondernemende sportaanbieders goed samen. Gemeenten zien dat sportondernemers snel kunnen schakelen en gemakkelijk afspraken kunnen maken. Ze kunnen sportaanbieders ondersteunen of samen met hen werken aan maatschappelijke vraagstukken, zoals valpreventie of gezondheidsachterstanden.
Juist bij mensen die nu nog weinig sporten en bewegen, is veel gezondheidswinst te behalen. Zij kunnen op verschillende manieren in beweging komen: via een sportvereniging, een ondernemende sportaanbieder, een andere sportactiviteit of maatschappelijk sportaanbod. Het belangrijkste is dat de sport past bij de persoon.
Daar liggen ook kansen voor samenwerking met bijvoorbeeld buurtsportcoaches, jongerenwerkers en welzijnswerkers. Zij kunnen inwoners doorverwijzen naar het brede aanbod van sportaanbieders in de gemeente.”
Kun je een praktisch voorbeeld geven van hoe de SROI wordt gebruikt
“We hebben van verschillende gebruikers teruggekregen hoe zij de lokale SROI-infographic inzetten. Deze voorbeelden laten zien wat je ermee kunt bereiken:
- Zwembad maakt maatschappelijke waarde zichtbaar: een zwembad wilde de lokale SROI-infographic gebruiken in het gesprek met de gemeente. In een concept van de gemeentelijke kadernota (hierin staat welke plannen er de komende jaren zijn en hoe die betaald worden) stond namelijk dat de exploitatievergoeding voor het zwembad omlaag moest. Een deel van het gemeentebestuur zag het zwembad vooral als een kostenpost en was zich onvoldoende bewust van de maatschappelijke waarde ervan. Met de infographic wilde het zwembad laten zien wat de voorziening oplevert voor de inwoners en zo het gesprek over de toekomst van het zwembad beter onderbouwen.
- Lokale cijfers ondersteunen plannen voor een binnensportaccommodatie: een manager van een padelbaan in Oldebroek gebruikte de lokale SROI-infographic om raadsleden te informeren over de maatschappelijke waarde van sport en bewegen. De gemeente besprak op dat moment de mogelijke ontwikkeling van een moderne binnensportaccommodatie, samen met sportverenigingen. De jaarlijkse kosten daarvan bedroegen 400.000 euro. De infographic liet zien hoe de uitgaven van de gemeente zich verhielden tot het landelijke gemiddelde. Ook maakte deze duidelijk dat overgewicht en onvoldoende bewegen lokale aandachtspunten waren. Daarmee ontstond extra onderbouwing voor de plannen voor de binnensportaccommodatie.
- Fitnesscentra verbinden aan lokale uitdagingen: Gillian Franje van SLIM4FIT helpt fitnesscentra om meer betrokken te raken bij ontwikkelingen rond sport, vitaliteit en preventie. Hij gebruikt lokale cijfers in gesprekken met gemeenten om te laten zien hoe een gemeente ervoor staat en welke rol fitness kan spelen bij het gezonder en vitaler maken van inwoners. Andersom gebruikt hij de cijfers om ontwikkelingen en kansen binnen gemeenten onder de aandacht te brengen bij sportaanbieders. Gillian: “Lokale data kunnen sportaanbieders een gevoel geven van wat er speelt in hun gemeente. Het brengt de kansen en mogelijkheden in beeld.”
Aan de slag met de SROI
De SROI geeft sportondernemers concrete aanknopingspunten om de maatschappelijke waarde van hun aanbod zichtbaar te maken. Gebruik de landelijke cijfers om het gesprek te openen en kijk met de lokale infographic waar in jouw gemeente kansen liggen. Zo kun je beter laten zien hoe jouw sportaanbod bijdraagt aan een gezondere samenleving.
