Stappenplan prijs indexeren met een CBS-prijsindex

Wet- en regelgeving

Om uw verkoopprijzen aan te passen, kunt u een prijsindex van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gebruiken. Lees in dit stappenplan hoe u een CBS-index gebruikt.

Download video

Kies een prijsindex

Het CBS publiceert verschillende prijsindexen. Veelgebruikte indexen zijn Consumentenprijsindex (CPI), Dienstenprijsindex (DPI) en Producentenprijsindex (PPI). Prijsindexen laten zien hoe de prijzen van lonen, producten en diensten zich hebben ontwikkeld per maand, kwartaal of jaar.

Kies zelf de index die het beste past bij uw bedrijfsactiviteit. Door bij iedere prijsaanpassing die u doet dezelfde index te gebruiken, weten uw klanten hoe u uw prijzen bepaalt.

Algemeen indexcijfer of filters gebruiken

Als u de tabel van een prijsindex opent, ziet u standaard het algemene indexcijfer. De CPI, PPI en DPI gaan over alle producten, lonen of diensten binnen die index. Het algemene cijfer van de CPI laat bijvoorbeeld zien hoeveel huishoudens in Nederland hebben uitgegeven aan producten en diensten. U kunt vervolgens binnen de prijsindex filteren op uw bestedingscategorie, dienst of product. Hoe u de filters gebruikt, verschilt per prijsindex.

Prijsindexen combineren

Als uw prijzen door meerdere ontwikkelingen worden bepaald, kunt u ook met meerdere indexen rekenen. Kijk bij stap 5 voor een rekenvoorbeeld.

Bepaal hoe vaak u uw verkoopprijs aanpast

U kunt uw prijzen regelmatig aanpassen, bijvoorbeeld maandelijks, per kwartaal of jaarlijks. U kunt er ook voor kiezen om uw prijzen minder vaak aan te passen. Bijvoorbeeld eens in de 5 jaar. Dit bepaalt u zelf.

Kies een vaste periode en zet die in uw contracten of algemene voorwaarden. Zo maakt u voor uw klanten duidelijk wanneer u uw prijzen aanpast.

Zet de CBS-prijsindex in uw voorwaarden en contracten

Beschrijf in uw algemene vooorwaarden of contracten zo duidelijk mogelijk hoe u uw prijzen indexeert.

Denk aan:

de naam van de index en het referentiejaar (bijvoorbeeld CPI, 2015 = 100)
het moment van indexeren
hoe vaak u de prijzen wilt aanpassen (maand, kwartaal of jaar)

Lees meer over prijsveranderingen in contracten zetten op CBS.nl.

Geen bestaande prijsafspraken veranderen

Heeft u een bestaande afspraak met een klant over de prijs van uw product of dienst? Dan mag u de prijs alleen veranderen als dat in de algemene voorwaarden staat.

Bereken uw nieuwe verkoopprijs

Kies uit deze opties:

Prijs regelmatig aanpassen

Wilt u uw prijs maandelijks, per kwartaal of jaarlijks aanpassen? Volg dan deze stappen:

Kijk in de prijsindex van uw keuze naar de prijsverandering ten opzichte een maand, kwartaal of jaar eerder.
Neem dit getal als richtlijn voor uw prijsaanpassing.
Veel ondernemers kiezen ervoor hun prijzen jaarlijks aan te passen. U hoeft de prijsverandering dan niet zelf uit te rekenen. U kunt het getal in de tabel bij ‘jaarmutatie’ gebruiken.

Rekenvoorbeeld

U heeft een stomerij en indexeert uw prijzen jaarlijks op basis van de CPI. In januari 2023 was het indexcijfer 120,7. In januari 2024 wilt u uw nieuwe prijzen bepalen. De CPI is gestegen naar 126,0.

U rekent de prijsstijging zo uit:

Nieuwe prijsindex ÷ oude prijsindex × 100 – 100 = prijsverandering.

In dit voorbeeld is de prijsstijging: 126,0 ÷ 120,7 × 100 – 100 = 4,4%. Dit percentage is afgerond hetzelfde als de jaarmutatie.

Prijs minder vaak aanpassen

Wilt u uw prijs minder vaak aanpassen (bijvoorbeeld eens in de 5 jaar)? Volg dan deze stappen:

Kijk in de prijsindex van uw keuze hoe de prijsindex zich heeft ontwikkeld sinds uw laatste prijsverandering.
Neem deze verandering als richtlijn voor uw prijsverhoging of -verlaging.

Rekenvoorbeeld

U importeert voeding voor huisdieren. U past uw prijzen eens in de 5 jaar aan op basis van de PPI. De laatste keer was in 2019, in januari dat jaar was de PPI 94,1. In januari 2024 is de PPI 114,9. U verhoogt uw prijzen met afgerond 22,1% (114,9 ÷ 94,1 × 100 – 100).

Prijsindexen combineren

U kunt uw prijsaanpassingen baseren op meerdere prijsindexen. Bijvoorbeeld omdat uw prijzen worden bepaald door zowel de lonen van uw personeel als de materiaalprijzen. U berekent dan zelf het gecombineerde prijsindexcijfer met een weging per prijsindex. U bepaalt hoe zwaar de prijsindexen meewegen in de berekening. De regel is dat de wegingen altijd optellen tot 1.

Gebruikt u bijvoorbeeld 2 indexen die even zwaar meewegen? Dan wegen deze elk 0,5. Weegt een index zwaarder dan de andere? Dan kunt u een andere verdeling kiezen. Bijvoorbeeld 0,75 voor de prijsindex met de grootste invloed op uw prijzen, en 0,25 voor de andere.

Maak uw prijsverhoging of -verlaging bekend

Voordat u uw nieuwe prijzen doorvoert, maakt u bekend wanneer de prijsaanpassingen ingaan. Dit mag u schriftelijk of online aankondigen. Als u uw prijzen regelmatig wilt bijstellen, kies dan steeds voor dezelfde index en periode. Zo bent u duidelijk naar uw klanten.

Ondernemersplein

Eén antwoord van de overheid

Deze informatie is afkomstig van het Ondernemersplein.

Stappenplan prijs indexeren met een CBS-prijsindex

Kies een prijsindex

Algemeen indexcijfer of filters gebruiken

Ondernemersplein

Direct naar